Informatie inbedden in foto’s

door Sam Donvil, Bart Magnus, Nastasia Vanderperren en Rony Vissers
meemoo

Wie een verzameling foto's heeft, wil snel die ene foto kunnen terugvinden. De informatie die daarvoor nodig is, kunnen we opslaan in een apart systeem of inbedden in de digitale afbeelding zelf. In dit artikel beschrijven we hoe je informatie kan inbedden in foto's en gaan we in op de voor- en nadelen ervan.

Een nieuwe inventaris voor immaterieel cultureel erfgoed in Vlaanderen

door Frea Vancraeynest
stafmedewerker Histories

Sinds 2006 onderschrijft de Vlaamse Overheid de Unesco-conventie voor immaterieel cultureel erfgoed die werd gelanceerd in 2003. Dit resulteerde in een beleidslijn waar het Vlaamse immaterieel cultureel erfgoed (ICE), en dat is heel divers en alomtegenwoordig, op de voorgrond werd geplaatst en een volwaardige plaats kreeg in het cultureel erfgoedbeleid. In 2008 werd hier ook een volwaardig beleidsinstrument aan toegevoegd, de Inventaris Vlaanderen voor immaterieel cultureel erfgoed. Deze inventaris maakt het erfgoed zichtbaar, voor andere ICE-gemeenschappen en het grote publiek, en zet in op een kwalitatieve zorg voor dit erfgoed, zodat een duurzame toekomst mogelijk wordt. De Vlaamse minister van Cultuur kan twee keer per jaar immaterieel erfgoed toevoegen aan de Inventaris. De minister kan hiervoor rekenen op het advies van een expertencommissie die het aanvraagdossier onder de loep neemt.

Na tien jaar was het tijd voor een evaluatie. Alle betrokken partijen startten met de opbouw van een nieuwe ICE inventaris en -platform die nog beter het immaterieel cultureel erfgoed in Vlaanderen in kaart zullen brengen. In dit artikel vind je een overzicht van de beweegredenen achter de nieuwe inventaris en leggen we praktisch uit wat er precies veranderd is en hoe de procedure nu is opgebouwd.

Word smid! Technische handboeken als bron voor historisch onderzoek naar het smeedambacht (1800-2000)*

door Joeri Januarius
coördinator ETWIE

'Het leven van de ambachtsman bestaat uit de bekende mijlpalen: wie is de leerling? Alleman. Wie
is gezel? Die al iets kan. Wie is meester? Die wat verzon. Maar hoe deze mijlpalen bereiken, daar
komt het op aan. Ze heten arbeid, vlijt, volharding. Soms bereikt men via hen het eindpunt: sukses!'

Onderzoekers die zich willen verdiepen in de studie naar ambachten en techniekgeschiedenis kunnen beroep doen op een resem geschreven bronnen: hinderlijke inrichtingen, patentbelasting, grondbelasting, het notariaatsarchief, adresboeken… Interessante aanvulling op deze reeks is het vaak vergeten technische handboek dat in het kader van formeel en informeel onderwijs is uitgegeven en heel wat insteken biedt om aan techniekgeschiedenis te doen. De mogelijkheden van die leerboeken voor de hedendaagse techniekgeschiedenis (1800-2000) worden in deze methodologische bijdrage onder de loep genomen. De focus ligt op het ambacht van de (kunst)smid, een van de best gedocumenteerde traditionele ambachten.

De Mouvement de la Population et de l’Etat Civil (1841-1976)

Een schatkamer voor historische demografie in België

door Marij Preneel
archivaris Algemeen Rijksarchief

De Mouvement de la Population et de l’État Civil (kortweg: Mouvement) vormt, samen met de veel bekendere volkstellingen, de tweede pijler van de negentiende-eeuwse bevolkingsstatistiek. De Mouvement en de volkstellingen zijn ongeveer even oud. Terwijl de volkstellingen een statische dwarsdoorsnede geven van de bevolking in één bepaald jaar, geeft de Mouvement een dynamisch beeld van de verschuivingen, jaar na jaar, in de samenstelling van de bevolking. Daarbij gaat het niet alleen om aantallen geboorten en overlijdens, maar ook over doodsoorzaken, tweelingen, echtscheidingen, migratie en nog veel meer. Net als de volkstellingen, bevat de Mouvement cijfers tot op het niveau van de gemeente. En dat maakt de bron heel bijzonder.

Kadasterarchieven in het Rijksarchief te Hasselt

door Rombout Nijssen
Rijksarchivaris Hasselt

Een tiental jaren geleden schakelde de Directie Limburg van de administratie van het kadaster radicaal over op digitaal werken. In dezelfde periode gingen de vroegere controlekantoren van het kadaster op in de nieuwe antennes van de Federale Overheidsdienst Financiën. Dit vormde de aanleiding voor het overbrengen van het papieren archief van de controle-kantoren van het kadaster in Limburg naar het Rijksarchief te Hasselt. In dezelfde periode werd ook een deel van het archief van de provinciale directie naar het Rijksarchief overgebracht. Ondertussen hebben in Limburg veel heemkundigen en genealogen de mogelijkheden ontdekt, die dit archief biedt. In deze bijdrage bespreken we enkele stukken uit de kadasterarchieven die onderzoekers en amateurgeschiedkundigen een inzicht geven van het grondbezit in hun gemeente in het midden van de negentiende eeuw. We beperken ons tot een aantal voorbeelden uit de provincie Limburg, maar de laatste jaren verwierven alle rijksarchieven in Vlaanderen belangrijke aanwinsten uit het archief van de administratie van het kadaster.

Histories Magazine 2: aan de slag met genealogie, heemkunde en cultuur van alledag

Histories Magazine bundelt drie keer per jaar praktische bijdragen over erfgoedzorg, -ontsluiting, -onderzoek en het beheer van je erfgoedorganisatie. Zo is het een handig instrument dat je voor elk aspect van je werking kan gebruiken en dat bovendien gratis te downloaden is.

In het tweede nummer gaan we verder met twee artikels in de artikelenreeks 'Proeven van het Rijksarchief'. Deze reeks vormt de neerslag van de cursussen die Heemkunde Vlaanderen de voorbije jaren organiseerde. Eerst bespreekt Rombout Nijssen enkele stukken uit de kadasterarchieven die onderzoekers en amateurgeschiedkundigen een inzicht geven van het grondbezit in hun gemeente in het midden van de negentiende eeuw. In het tweede artikel toont Marij Preneel aan dat het archief van de Mouvement de la Population et de l'Etat Civil een schatkamer is voor historische demografie in België.

Vervolgens zoomt Joeri Januarius in op technische handboeken die werden uitgegeven door in het kader van formeel en informeel onderwijs voor de studie van ambachten en techniekgeschiedenis. Hij neemt de mogelijkheden van deze leerboeken onder de loep met een focus op het ambacht van de (kunst)smid, een van de best gedocumenteerde traditionele ambachten. Tot slot vertelt collega Frea Vancraeynest waarom er een nieuwe inventaris voor immaterieel cultureel erfgoed kwam en wat de mogelijkheden zijn van dit platform.

Histories Magazine kan je hieronder integraal downloaden door te klikken op de knop. In de carrousel kan je ook elk artikel apart downloaden. Ontvang je het volgende nummer van Histories Magazine graag gratis in je mailbox? Schrijf je dan hieronder ook meteen in!

Histories Magazine: aan de slag met genealogie, heemkunde en cultuur van alledag

Bij het vorige nummer van Bladwijzer, het methodologisch tijdschrift van Heemkunde Vlaanderen, beloofden we snel een opvolger onder de vlag van Histories. En vlak voor het ingaan van de zomervakantie is Histories Magazine er!

Histories Magazine zal vanaf nu elke vier maanden praktische bijdragen over erfgoedzorg, -ontsluiting, -onderzoek en het beheer van je erfgoedorganisatie bundelen. Een handig instrument dat je voor elk aspect van je werking kan gebruiken en dat bovendien gratis te downloaden is.

In het eerste nummer gaan we meteen van start met een artikelenreeks Proeven van het Rijksarchief, een vervolg op de cursussen die Heemkunde Vlaanderen de voorbije jaren organiseerde. Verderop in het nummer ontdek je welke stappen je moet zetten om je collectie minimaal te registreren en hoe je leerkrachten kan bereiken via het leermiddelenplatform KlasCement.

Met de artikels over ‘Waarderen in Vlaanderen’ en ‘Medea’ zetten we twee projecttrajecten van Histories in de kijker. Het eerste schetst naast het algemene Vlaamse beleid ook het pilootproject dat Histories momenteel voert rond schutterserfgoed. Het tweede focust op de doorstart van Medea, tot vorig jaar een onderzoeksproject aan de VUB, maar sinds begin dit jaar onderdeel van de werking van Histories.

Klik hier om het volledige nummer te downloaden.

Klik hier om je in te schrijven en Histories Magazine in je mailbox te ontvangen. 

Zoeken in het Rijksarchief in België

door Annelies Coenen
archivaris in het Algemeen Rijksarchief, dienst DIGI-P@T – Digitale Preservatie en Toegang

Beginnende onderzoekers staan vaak voor een groot dilemma: ‘330 kilometer archief, en wat nu?’ Om op deze vraag te antwoorden, heeft het Rijksarchief een aantal jaar geleden geïnvesteerd in de ontwikkeling van een zoekrobot. Voor het gebruik van deze zoekrobot is geen registratie vereist. Indien je echter de gedigitaliseerde documenten wenst te raadplegen, is een account verplicht! Je kan deze gratis via de website aanmaken.

Na het invullen van het registratieformulier, ontvang je een bevestigingsmail. Vergeet hierbij ook niet je ongewenste e-mails te controleren. Indien je na vijf minuten nog steeds niets ontvangen hebt, kan je eenvoudig via de zoekwebsite contact met ons opnemen (‘Een vraag of een probleem melden’ in de rechterbovenhoek van de website). Langs deze weg kan je ons ook vragen stellen of opmerkingen doorgeven.

Lees hier het volledig artikel (pdf).

De reconstructie van een crimineel verleden

Hoe ga ik op zoek in de archieven van het gerecht en het gevangeniswezen?

door Paul Drossens, diensthoofd Rijksarchief Gent

Het Rijksarchief bewaart de historische archieven van de rechterlijke macht en het gevangeniswezen. In deze bijdrage willen we de inhoudelijke rijkdom van deze bestanden onder de aandacht brengen en wijzen op een aantal onderzoekspistes. De archieven bieden onder meer de mogelijkheid om de criminaliteit in een gemeente in de negentiende en twintigste eeuw in kaart te brengen, alsook het gerechtelijke en penitentiaire verleden van een ‘criminele’ voorouder te achterhalen.

Vooraleer de zoektocht aan te vatten, zijn noties over gerechtelijke organisatie, strafrechtspleging en strafuitvoering geen overbodige luxe. Centraal staat de vraag welke instelling op een bepaald moment bevoegd is. Dit artikel behandelt eerst de gerechtelijke instanties en vervolgens de strafinrichtingen. Na het institutionele luik komen telkens de voornaamste archiefbronnen aan bod. Ter conclusie volgt een case van een moordzaak waarin de verschillende stappen van de gerechtelijke procedure en de strafuitvoering worden doorlopen, met vermelding van de bronnen die hieruit voortvloeien.

Lees hier het volledige artikel (pdf).

Minimale registratie van je collectie

door Bert Lemmens, stafmedewerker PACKED

Wanneer je voorwerpen verzamelt met een cultureel-erfgoedwaarde is het altijd verstandig om nauwgezet te registreren welke voorwerpen je verwerft en hoe je ze verworven hebt. Zo kun je later aantonen of een voorwerp ooit al dan niet in jouw bezit is geweest én of je het op rechtmatige wijze verworven of afgestoten hebt. In de professionele museumwereld is die goede praktijk formeel vastgelegd in de ethische code van de International Council of Museums (ICOM) en in richtlijnen van het International Committee for Documentation (CIDOC). Musea beschouwen deze goede praktijk als de absolute minimumnorm voor collectieregistratie. Dit artikel legt uit hoe je die goede praktijk ook in je heemkundige kring of in je eigen privécollectie kan toepassen. Zo kun je, wanneer nodig, verantwoording afleggen voor de objecten in je bezit.

Lees hier het volledige artikel (pdf).